Bir Paslanmaz Çeliğin Gıda Sınıfı Olduğunu Nasıl Anlarsınız?
Paylaş
Piyasada paslanmaz çelik adı altında satılan ancak gıda güvenliği standartlarını karşılamayan pek çok kalitesiz alaşım bulunmaktadır. Bir ekipmanın, kabın veya boru hattının gıda güvenliğine uygun (gıda sınıfı) olup olmadığını sadece gözle bakarak anlamak neredeyse imkansızdır; çünkü düşük kaliteli çelikler de başlangıçta oldukça parlak ve pürüzsüz görünebilir.
Satın aldığınız veya işletmenizde kullandığınız bir paslanmaz çelik malzemenin gerçekten gıda sınıfı standartlarında olup olmadığını anlamanın en güvenilir yolları ve uygulayabileceğiniz yöntemler şunlardır:
1. Malzeme Üzerindeki Kodları ve Markalamaları Kontrol Etmek
Gıda sınıfı paslanmaz çelik üreticileri, uluslararası standartlara uygunluğu belgelemek adına ürünlerin üzerine veya ambalajlarına belirli kodlar lazerle ya da damgalamayla işler.
-
304 veya 316 Kalite Damgası: Gıda ve süt endüstrisinin altın standardı olan bu kaliteler, ürün üzerinde "AISI 304", "SUS 304" veya "316" şeklinde belirtilir.
-
18/10 veya 18/8 Oranları: Özellikle çelik güğüm, kova ve mutfak ekipmanlarında "18/10" ibaresi sıkça görülür. Bu oran, alaşımda %18 krom ve %10 nikel bulunduğunu gösterir ve gıda sınıfı (304 kalite) çeliğin en net işaretlerindendir.
-
Gıda İle Temasa Uygunluk Logoları: Ürün üzerinde veya orijinal belgesinde uluslararası geçerliliği olan "Kadeh ve Çatal" sembolü, NSF (Ulusal Sanitasyon Vakfı) onayı veya FDA (Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi) uygunluk ibaresi aranmalıdır.
2. Mıknatıs Testi (Pratik Ama Kesin Olmayan Yöntem)
Mıknatıs testi, sahada hızlıca fikir edinmek için kullanılan en popüler yöntemdir; ancak bazı istisnaları olduğu unutulmamalıdır.
-
Manyetik Yapı: Gıda sınıfı olarak kullanılan 300 serisi (304 ve 316) paslanmaz çelikler, mikroyapı olarak östenitik sınıftadır ve mıknatıs tutmazlar (veya çok hafif, neredeyse hissedilmeyecek derecede çekerler).
-
Testin Uygulanışı: Güçlü bir mıknatısı çeliğe yaklaştırın. Eğer mıknatıs çeliğe çok güçlü bir şekilde yapışıyorsa, o malzeme büyük ihtimalle nikel içermeyen ve korozyon direnci düşük olan ferritik (örneğin 430 kalite) bir çeliktir ve gıda/sıvı depolama için uzun ömürlü/güvenli değildir.
-
Önemli İstisna: Soğuk haddeleme, bükme veya derin çekme işlemlerine maruz kalmış gıda sınıfı 304 paslanmaz çeliklerde (özellikle tencerelerin taban kıvrımlarında veya güğümlerin boğaz kısımlarında) kısmi bir manyetikleşme oluşabilir ve mıknatıs bu bölgeleri hafifçe çekebilir. Bu durum malzemenin gıda sınıfı olmadığı anlamına gelmez.
3. Kimyasal Test Kitleri (Moly Drop ve Asit Testleri)
Malzemenin tam kalitesini yerinde ve hızlıca belirlemek için endüstriyel kimyasal test solüsyonları kullanılabilir.
-
Moly Drop (Molibden) Testi: Malzemenin 304 (standart gıda sınıfı) mü yoksa asit ve korozyona çok daha dayanıklı olan 316 kalite mi olduğunu anlamak için kullanılır. Çelik yüzeyine damlatılan bir damla test kimyasalı, malzeme 316 kalite ise (içindeki molibden reaksiyona gireceğinden) birkaç saniye içinde koyu kahverengi/siyah renk alır. 304 kalitede ise renk değişimi olmaz.
-
Nikel Test Kitleri: Çeliğin nikel barındırıp barındırmadığını ölçen asit bazlı test sıvılarıdır. Damlatılan bölgede pembe/kırmızı renk oluşumu, gıda sınıfı östenitik yapının vazgeçilmezi olan nikel varlığını kanıtlar.
4. XRF Analiz Cihazı (Spektrometre) ile Kesin Ölçüm
Eğer endüstriyel bir kurulum yapıyor veya büyük miktarda alım gerçekleştiriyorsanız, en profesyonel ve hatasız yöntem taşınabilir XRF spektrometre cihazları ile ölçüm yapmaktır.
-
Hızlı Metal Analizi: Bu tabanca şeklindeki cihazlar, çeliğe zarar vermeden saniyeler içinde malzemenin içindeki demir, krom, nikel, molibden ve karbon oranlarını yüzde yüz doğrulukla ekrana yansıtır. Çıkan raporda krom oranının en az %18, nikel oranının ise en az %8 olduğu teyit edilerek malzemenin gıda sınıfı kalitesi tescillenmiş olur.